Relaxed studeren
Studerend Nederland zal hunkeren naar de 24e van deze maand; de dag waarop de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO, voorheen: IB-Groep) zal overgaan tot betaling van de studiefinanciering. Voor HBO- en WO studenten die menen niet van de basisbeurs te kunnen rondkomen (respectievelijk € 266,23 voor uitwonend en € 95,61 voor thuiswonend), bestaat er afhankelijk van de situatie, de mogelijkheid om een aanvullende beurs of lening te krijgen. De maandelijkse studiefinanciering kan met ingang van dit jaar respectievelijk oplopen tot € 929,69 voor uitwonende studenten en € 739,15 voor thuiswonende studenten.
Uit een recent onderzoek van het Nibud onder studenten tussen de 16 en 29 jaar is gebleken dat een kwart van de studenten leent om de studietijd ‘relaxed’ door te komen. Studeren is bovendien een investering in de toekomst, hetgeen het afsluiten van een lening rechtvaardigt.

(Onvoldoende) cijfermatig inzicht
Bijna de helft van de studenten leent gemiddeld bijna  € 400,00 per maand. Het Nibud heeft voorgerekend dat een eerstejaars student maandelijks gemiddeld € 320,00 leent. Aan het einde van de studieperiode (na ongeveer 4 jaar) heeft de student een totale studieschuld opgebouwd van minimaal  € 15.360,00 (excl. rente). Vorig jaar bedroeg de gemiddelde studieschuld nog € 12.523,00. Het Nibud maakt zich zorgen over het feit dat studenten vaak onvoldoende op de hoogte zijn van de leenvoorwaarden van DUO. Tevens blijkt dat studenten veronderstellen dat het terugbetalen van de studieschuld na afloop van hun studie hen gemakkelijk zal afgaan. Echter, het Nibud vreest dat veel studenten zich niet realiseren met welke lasten een ‘starter’ te maken krijgt en wat voor invloed de aflossing van de rentedragende studieschuld heeft op de het ‘startersbudget.’

Gediplomeerd thuiszitten?
Maar wat nu als blijkt dat je met een diploma op zak niet aan snel aan een baan komt? Studenten zijn over het algemeen optimistisch over de toekomst voor wat betreft het vinden van een goede baan. Het CBS heeft voorgerekend dat de werkloosheid dramatisch snel gaat oplopen. In het afgelopen halfjaar steeg de werkloosheid met gemiddeld ongeveer 9 duizend per maand. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) maakte onlangs het nieuwe werkloosheidscijfer bekend. Vorige maand was het aantal opgelopen tot 412.000 mensen, hetgeen inhoudt dat 5,2 procent van de beroepsbevolking werkloos thuiszit. Een jaar eerder was dat nog 3,6 procent. In een jaar tijd kwamen er 121.000 werklozen bij en het einde is nog niet in zicht. Het Centraal Planbureau (CPB) verwacht dat de werkloosheid dit jaar verder zal oplopen naar 510.000 mensen, ofwel 6,5 procent. De toenemende werkloosheid treft vooral jongeren zonder diploma hard. Zij hebben de grootste moeite om aan de slag te komen.
Op het moment kan worden gesteld dat de onlangs afgestudeerden nog  weinig last hebben van de toenemende werkloosheid. De problemen waar het Nibud voor vreest houden dan ook eerder verband met de het nemen van verantwoorde keuzes die zij maken als het om lenen gaat en de beperkte kennis van de studielening onder studenten.

Studieschuld buiten insolventieprocedure gehouden
Artikel 299a Faillissementswet  bepaalt dat de schone lei niet werkt ten aanzien van de studieschuld. De aflosfase als bedoeld in artikel 6.7 van de Wet studiefinanciering 2000 wordt tijdens de looptijd van een wettelijke schuldsaneringsregeling opgeschort. De overheid stelt de oud-student hiermee in de gelegenheid tijdelijk de nadruk te leggen op het nakomen van de uit de schuldsaneringsregeling voortvloeiende verplichtingen, zodat er na verloop hiervan weer voldoende gelegenheid is om weer ‘ongehinderd’ een voortzetting te maken met de maandelijkse aflossing van de studieschuld.
Het is op z’n minst opmerkelijk te noemen dat de gemiddelde schuldenlast van mensen op wie de wettelijke schuldsanering van toepassing is bijna gelijk is aan afgestudeerde hbo’er of academicus die zijn of haar studietijd met een lening ‘relaxed’ heeft kunnen doorbrengen.

De lusten en de lasten
Het lijkt te vroeg om te zeggen dat de huidige studenten al op korte termijn geraakt zullen worden door de toenemende werkloosheid. Tegelijkertijd neemt de gemiddelde omvang van de totale studieschuld aldoor toe. Vroeg of laat zien tal van oud-studenten zich geconfronteerd met de maandelijkse schuldaflossing als aanzienlijke ‘vaste last.’  Zo ziet een starter de hoogte van woonkosten minimaal verdubbelen of mogelijk verdrievoudigen. Studieschulden worden op het moment niet geregistreerd bij het Bureau Krediet Registratie (BKR). Hierdoor zijn hypotheekverstrekkers vaak niet op de hoogte van de aanwezigheid van eventuele studieschulden. Daardoor kan het risico ontstaan dat hypotheekverstrekkers een te hoge hypotheek en daarmee te hoge maandlasten berekenen. Het Nibud adviseert starters die zich aan het oriënteren zijn op de huizenmarkt, bij de hypotheekaanvraag, altijd de hoogte van de studieschuld kenbaar te maken.

Bezint eer ge begint
De toekomst zal moeten uitwijzen of de starters in betalingsproblemen zullen gaan komen als gevolg van de toenemende maandelijkse aflossing van hun studieschuld.
Volgens de “studieleenwijzer” die het Nibud onlangs heeft geïntroduceerd, zal de student die vanaf dag één van zijn vierjarige HBO-opleiding € 400,00 per maand leende, bijna € 140,00 per maand moeten aflossen. Voor diegenen die een goede baan hebben gevonden, zal dan niet zo’n probleem zijn. Echter, voor diegenen die door omstandigheden een uitkering op bijstandsniveau ontvangen of (tijdelijk) zonder baan zitten is de aflossing een zware aanslag op het budget.