Nog te vaak dreigen mensen uit huis te worden gezet als gevolg van een huurschuld of overlast. Het gebeurt gemiddeld 7500 keer per jaar (cijfers 2006; Aedes) dat een woningcorporatie gedwongen is een woning te ontruimen door een oplopende huurschuld of door overlast van de huurder(s). Het gaat meestal om alleenstaande jongeren en incidenteel om een gezin. Naast huurschulden hebben deze mensen vaak ook nog andere schulden. Bij huurachterstand is het zaak om snel te handelen. Meestal is het mogelijk om in overleg met de huurder direct tot een betalingsregeling te komen. Maar soms is professionele hulp nodig omdat de verhuurder vaak niet de enige schuldeiser is. Deze schuldhulpverlening bestaat uit het structureel oplossen van ernstige financiële problemen van huurders en het voorkomen van huisuitzettingen als gevolg van huurschuld. In dat geval proberen schuldhulpverlenende instanties, in overleg met de schuldeisers, tot een bevriezing van schulden te komen en vervolgens het huishoudboekje van de huurder op orde te krijgen. Daarnaast wordt geprobeerd een betalingsregeling te treffen met de schuldeisers om 'oude schulden' zo veel mogelijk te vereffenen.

Samenwerking

Omdat een gedwongen huisuitzetting behoorlijke sociaal-maatschappelijke gevolgen heeft, heeft een toenemend aantal Nederlandse gemeenten afspraken gemaakt met woningbouwcorporaties om in een situatie van huurachterstand sneller hulp te bieden en zo huisuitzetting te voorkomen. Zo’n samenwerking komt niet vanzelf tot stand. Immers, het gaat hier om instituten met hun eigen werkveld, besluitvormingsstructuur en financiering. Om dit op elkaar af te stemmen, is op zich al een hele opgave. Daarbij komt dat de doelgroep niet de meest eenvoudige is, omdat er sprake is van de complexiteit van multiproblematiek waar veel partijen bij betrokken zijn. De problematiek van (dreigende) dak- en thuisloosheid en de persoonlijke en maatschappelijke schade die hiervan het gevolg is, noodzaakt tot korte lijnen, snelle besluitvorming en wederzijds vertrouwen van alle betrokkenen. De betrokken partijen verplichten zich aan de algemene doelstelling en aan het tot stand brengen van een dergelijke samenwerking.

Convenant

De afspraken die worden gemaakt, worden vastgelegd in een samenwerkingsovereenkomst of convenant. Het komt er op neer dat woningcorporaties problematische huurachterstanden in een vroeg stadium melden bij de gemeente of een schuldhulpverlenende instantie. Op deze wijze kan er dan direct worden geprobeerd om met de huurders naar een oplossing op zoek te gaan voor de huurschulden en mogelijke andere schulden. Voor huurders in een problematische schuldsituatie proberen schuldhulpverlenende instanties een structurele oplossing te vinden. Dat kan bijvoorbeeld door een schuldregeling in combinatie met budgetbeheer.

Schuldregeling

Als woningcorporaties ernstige betalingsachterstanden in de huur constateren, wijzen zij de betreffende huurder actief op de mogelijkheid een beroep te doen op schuldhulpverlening en budgetadvies. In veel gevallen dienen huurders zich binnen 7 dagen te melden bij een in het convenant genoemde schuldhulpverlenende instantie. Hierdoor kan de huurder voorkomen dat de deurwaarder wordt ingeschakeld. De schuldhulpverlenende instantie voert vervolgens op een zo kort mogelijke termijn na de melding, een intakegesprek met de huurder en maakt afspraken over de betaling van de huurschuld. Daarbij ontvangt de hulpverlenende instantie het salaris en/of uitkering en betaalt vervolgens de vaste lasten zoals de huur, energiekosten en verzekeringen. Het resterende bedrag wordt uitgekeerd aan de huurder. Bij een schuldregeling maken hulpverlenende instanties met alle schuldeisers van de huurder goede afspraken over het terugbetalen van de schuld of een gedeelte ervan. De woningcorporatie schort daarop de incassomaatregelen voor enige maanden op (afhankelijk van welke periode er in het convenant is afgesproken). Voorwaarde is dat de lopende huur wordt betaald. De huurder krijgt schuldhulp als hij of zij meewerkt aan budgetbeheer. Onderdeel van de samenwerkingsovereenkomst of het convenant zijn de uitvoeringsafspraken waarin deze intentie zo concreet mogelijk is beschreven. Daarnaast worden ook de taken en de verantwoordelijkheden van de betrokken instanties beschreven, alsook de resultaten die men periodiek wil behalen.

Verwachtingen huurder

Tot slot staat er in de samenwerkingsovereenkomst of het convenant ook wat er van de huurder mag worden verwacht. Houdt die zich niet aan de afspraken, dan blijft uitzetting als sanctie mogelijk. In zo’n situatie kan de woningstichting beslissen de vordering naar de deurwaarder te sturen. Voordat dit gebeurd, zal de woningcorporatie telefonisch contact opnemen met de huurder. Als dat niet lukt dan gaat de woningcorporatie op huisbezoek. Indien er geen contact wordt opgenomen met de schuldhulpverlenende instantie en het huisbezoek niet leidt tot andere inzichten, dan geeft de woningcorporatie de vordering in handen van een deurwaarder. De huurder kan rekenen op 15% extra (incasso)kosten. De achterstand kan nu nog steeds worden voldaan, ineens of in termijnen. De deurwaarder maant twee keer aan. Bij geen reactie wordt vonnis gevraagd aan de rechter. De rechter kan bij een herhaling van de wanprestatie of bij een achterstand van drie maanden besluiten een ontruimingsvonnis uit te spreken. Wanneer huurder op straffe van een ontruiming nog steeds de achterstand niet betaalt, voert de deurwaarder in opdracht van de woningcorporatie de ontruiming uit. De woningstichting meldt zo vroeg mogelijk (aan bijvoorbeeld het maatschappelijk werk) wanneer de ontruiming gaat plaatsvinden. Het maatschappelijk werk zal proberen de betrokkenen onder te brengen bij bijvoorbeeld familie van de betrokkenen, crisisopvang of een slaaphuis. Daadwerkelijke plaatsing in de crisisopvang of een slaaphuis is afhankelijk van de eventueel aanwezige vrije bedden.

Modus Vivendi

Op het moment is ook Modus Vivendi een aantal woningcorporaties en maatschappelijke instellingen aan het benaderen om te praten over mogelijke een samenwerking. Immers, haar schuldhulpverlening is mede dankzij de toepassing van een aantal unieke producten (waaronder ‘ModusView’ en de ‘Financiële Scan’), geheel afgestemd op uitvoering van de huidige Laatste Kans Projecten. Voor meer informatie kunt u terecht op www.modusvivendi.nl.