“Volgens mij gaat het niet goed met Dirk. De afgelopen maand lijkt hij er zijn hoofd niet bij te hebben. Hij heeft zich de afgelopen drie dagen ziek gemeld. Dat is echt niets voor hem!
Steeds vaker zie ik hem tijdens de lunchpauze druk telefonerend naar buiten lopen en komt hij pas weer na een half uur terug op de afdeling. Ik zie aan zijn gezicht dat er iets aan de hand is maar kan er de vinger niet opleggen. Ik zou er niet vreemd van opkijken als die arme Dirk tot zijn nek toe in de schulden zit.”

Peiling Nibud/NVB

Een soortgelijke situatie steekt in toenemende mate de kop op en is inmiddels een herkenbaar fenomeen waar menig afdeling Personeel & Organisatie zo nu en dan mee wordt geconfronteerd. Twee jaar geleden al riep het Nibud P&O’ers op om alert te zijn op het herkennen, voorkomen en oplossen van problematische schulden van werknemers. Uit een peiling van het Nibud in samenwerking met het NVP (Nederlandse Vereniging voor Personeelsmanagement & Organisatieontwikkeling) onder driehonderd Personeel- en Organisatieprofessionals, kwam naar voren dat ruim 70 procent van hen het aantal werknemers met financiële problemen zag toenemen.

Alerte en professionele opstelling P&O

Net zoals Dirk durven heel veel werknemers niet op de werkvloer te praten over schuldenproblematiek. Om over loonbeslag nog maar te zwijgen. In de praktijk blijkt dat werknemers met problematische schulden zich vaker afzonderen, zichtbaar stress ondervinden en zich vaker ziek melden. Het welzijn van medewerkers heeft zichtbaar te lijden onder deze problematiek.
Voor mensen als Dirk biedt een alerte en professionele opstelling van P&O’ers perspectief. De reeds bekende signalen van financiële problemen, zoals loonbeslag en verzoeken om voorschotten, kunnen P&O’ers voor zijn door werknemers meer en meer ‘uit te nodigen’ om de financiële situatie in een vroeger stadium bespreekbaar te maken. Het toegankelijker maken van dit ‘gevoelig onderwerp’ behoeft aanvullende wetenschap over op welke wijze aan de werknemers inzicht in hun situatie wordt verschaft en wat de gevolgen ervan zullen zijn.
Deze ‘P&O-benadering nieuwe stijl’ moet een aantal essentiële ingrediënten bevatten welke preventief zijn, ‘taboe doorbrekend’ werken en vooral richtinggevend zijn.

Verstrek informatie en verlaag de drempel

Het organiseren van themaworkshops door de werkgever waarin de onderwerpen  ‘prijsstijgingen’ en ‘schuldproblematiek’ centraal staan, zouden voor Dirk en zijn collega’s het bespreken van het probleem laagdrempeliger kunnen maken. Door middel van het plenair voorleggen van probleemgerelateerde stellingen, wordt Dirk binnen een ‘vertrouwde’ (werk)omgeving aangemoedigd om deel te nemen aan een ‘dialoog’ zonder dat zijn privéproblematiek bij zijn collega’s bekend wordt. Aan het eind van de workshop heeft Dirk niet alleen inzicht verkregen in de gevolgen van schulden, maar kan hij tevens oorzaken ervan benoemen. Bovendien weet hij dan welke instellingen hierbij hulp kunnen bieden.
Als Dirk dan te weten is gekomen dat problematische schulden een landelijk probleem zijn en dat het probleem niet alleen beperkt is gebleven tot zijn privésituatie, kan dit hem nieuwsgierig maken naar wat er zoal meer voor hem mogelijk is. Als dan vervolgens ook nog blijkt dat er diezelfde maand een samenvatting van de workshop aan zijn loonstrook is toegevoegd, is Dirk weer beter inzetbaar voor zijn werkgever.

“De dag daarop waagt Dirk de gang naar de afdeling P&O van zijn werkgever en maakt voor diezelfde dag nog  een afspraak met de bedrijfsmaatschappelijk werker en de HRM-manager welke zijn aangesloten bij het bedrijf waar hij werkzaam is.”

Zwaardere druk afdeling P&O

Voor veel mensen zoals Dirk kan een dergelijk ‘bijzonder gesprek met de werkgever’ verlichting bieden. Er is een ‘last van de schouders gevallen’ als blijkt dat het zonder schroom praten over financiële problemen kennelijk gewoon mogelijk is.
Steeds meer komt het besef bij werkgevers omhoog dat een adequate aanpak van problematische schulden onder werknemers een meerwaarde heeft voor de werknemer èn de werkgever. Dat daarmee eveneens een zwaardere druk is komen te liggen op het kennisniveau van de afdeling P&O en op de maatschappelijke verwachte verantwoordelijkheid daarin van de werkgever is onvermijdelijk. Daar waar de werkgever tot voor kort hinder ondervond aan bijvoorbeeld toenemend ziekteverzuim en afname in werkkwaliteit, heeft zich met die verandering wel een ander probleem aangediend. Naast de omvangrijke verplichtingen die voor de werkgever bestaan in het uitvoeren van, uit de schuldenproblematiek voortvloeiende, loonbeslagen wordt ook de helpende hand verwacht aan werknemers bij het verhelpen van hun schuldproblematiek.
Dit heeft weer tot gevolg dat de werkgever steeds meer moeite is gaan ondervinden bij het uitvoeren van de oorspronkelijke kernactiviteiten van zijn onderneming.
Nu door de werkgever steeds vaker in de hulpvraag van mensen zoals Dirk tegemoet wordt gekomen, dreigt een deel van het probleem van de werknemer zich intussen te verplaatsen naar de andere zijde. Met andere woorden: hogere kostenposten en kopzorgen voor de werkgever.

Initiatieven

Een select aantal organisaties hebben zich de toenemende omvangrijke verplichtingen van de werkgever en de hieruit voortvloeiende gevolgen aangetrokken. Met hun initiatieven richten zij zich dan ook hoofdzakelijk op het ontzorgen van werkgevers bij het bieden van hulp aan medewerkers in financiële problemen. Eén van die hulpbiedende initiatieven is de oprichting van Mactus BV, die het ‘commitment werkgever werknemer’ ten doel stelt.
Voorkomende problematiek van financieel-maatschappelijke aard bij werknemers, hoeft middels toepassing van juiste interventie, geen afbreuk te doen aan de kwaliteit en voortgang van het feitelijke arbeidsproces.