Het aantal mensen in problematische schulden in Nederland neemt hand over hand toe. De schuldenlast waarmee ze zich melden bij schuldhulpverlening is ook steeds groter. Ook komen mensen steeds jonger in de problemen, zoals beschreven in de thema-nieuwsbrief van maart. Het aantal saneringsverzoeken bij rechtbanken was zodanig groot dat onlangs de toelatingseisen ernstig zijn aangescherpt.  De WSNP was al lang niet meer een toevlucht voor hen die buiten eigen schuld in een uitzichtloze financiële situatie terecht waren gekomen. Steeds meer is de oorzaak van financiële problemen gelegen in overconsumptie en alle gevolgen van dien. Alsof er niets aan de hand is worden we dagelijks bestookt met reclame-uitingen over lenen. Met name de semi-banken vallen over elkaar heen met te benadrukken hoe voordelig, veilig, vertrouwd, goedkoop lenen bij hen is. De enige aanleiding om te roepen dat lenen veilig en vertrouwd is, is toch dat de praktijk uitwijst dat dit niet het geval is. Wanneer steeds meer mensen door overconsumptie in financiële problemen komen, neigt het naar misleiding als in reclame wordt beweerd dat lenen veilig, vertrouwd, etc. is.  Het hoeft dan ook geen verbazing te wekken dat het niet de gevestigde orde van banken is die lenen op deze wijze aanprijzen. Hiermee is overigens niet gezegd dat lenen bij deze banken dus wel veilig en vertrouwd is.

De wereld op zijn kop

Bleef het hier maar bij. Maar nee, het wordt nog erger. Wie argeloos op zoek gaat naar schuldsanering in Gouden Gids of via Google, valt onherroepelijk in handen van hen bij wie hij de grootste kans loopt nog verder in de financiële misère weg te zakken. De Gouden Gids kent niet eens de categorie schuldsanering en verwijst in de index naar categorie financieringen. Google toont op zoek naar schuldsanering een webpagina waarop de meerderheid van de gesponsorde koppelingen leidt naar geldverstrekkers: krediet ondanks BKR-registratie en een overzicht van alle leningen. Dit is de wereld op zijn kop. Het is triest bovendien te moeten constateren dat er bedrijven zijn die uit zijn op gewin ten koste van mensen die een uitweg uit hun financiële ellende zoeken.

"Lenen doe je voor stenen"

In de bedrijfseconomie is een belangrijk principe dat de lening die wordt afgesloten een kortere looptijd moet hebben dan de verwachte levensduur van de machine die ermee gefinancierd wordt. Houdt hij hier niet aan vast, dan begeeft de econoom zich financieel gezien op glad ijs – zo is hem geleerd. Eenvoudiger, maar even treffend is de slogan van een gewaardeerd hypotheekadviseur: “Lenen doe je voor stenen”.  Dat deze principes lang geleden zijn losgelaten blijkt helaas maar al te vaak in de beroepspraktijk van de schuldhulpverlener. Regelmatig is het inkomen van cliënten net voldoende om de vaste lasten en aflossingen aan leningen te verrichten. Voor levensonderhoud moet dan de bestedingsruimte op het krediet worden aangesproken of geld opgenomen met de creditcard die men cadeau kreeg toen op afbetaling een nieuwe televisie werd gekocht. Het moge duidelijk zijn dat men hiermee in een uitzichtloze negatieve spiraal terecht is gekomen. Niet zelden worden daarbij bovendien kostbare euro’s besteed aan de loterij, waarop men de laatste ijdele hoop heeft gevestigd.

Verantwoordelijkheid

Het verbieden van reclame voor leningen is een goed begin, maar ook slechts een begin. De toename van de schuldenproblematiek in Nederland legt een grote verantwoordelijkheid bij overheid en banken. Aan de overheid de taak kaders te scheppen waarbinnen kredietverstrekkers zich mogen bewegen, een dwingende norm voor veilig lenen is in de huidige maatschappij geen overbodige luxe. Het mooiste perspectief is natuurlijk een branche die zelf verantwoordelijkheid neemt en zorgt dat overheidsdwang niet nodig is. Vooralsnog lijkt dit een onbereikbaar ideaal en is voorzichtigheid geboden, juist bij een bank die benadrukt hoe veilig en vertrouwd lenen bij hen is.