Op het moment ontvangen ruim 6 miljoen huishoudens een toeslag van de Belastingdienst.
De Belastingdienst is verantwoordelijk voor de uitvoering van inkomensafhankelijke regelingen. Deze regelingen worden sinds januari 2005 uitgevoerd door een apart onderdeel van de Belastingdienst: Belastingdienst/Toeslagen. Het aanvragen van toeslagen kan via internet (http://www.toeslagen.nl/). De burger is hierbij zelf verantwoordelijk voor de aanvraag en de gegevens die hij of zij de Belastingdienst/Toeslagen aanreikt. Echter, de situatie van de aanvrager kan binnen een jaar wijzigen of eerdere opgave blijkt achteraf onjuist of onvolledig te zijn. Adequaat handelen is hierbij van groot belang. Voor diegenen die hier privé, beroepsmatig of hier nader in geïnteresseerd zijn, het volgende.

Eén overheidsloket
Sinds 1 januari 2006 verzorgt de Belastingdienst/Toeslagen de uitvoering van de huur- en de zorgtoeslag. Zij was een jaar eerder verantwoordelijk voor de kinderopvangtoeslag. De Belastingdienst/Toeslagen draagt sindsdien de zorg voor één overheidsloket. Een loket waar burgers terecht kunnen voor het aanvragen van huur-, zorg- en kinderopvangtoeslag. De Belastingdienst/Toeslagen verzamelt, beoordeelt en verwerkt de aanslagen en betaalt de toeslagen uit. Maar wat nu als de Belastingdienst/Toeslagen de burger teveel heeft uitbetaald waardoor deze een toeslagschuld laat ontstaan?

Uitgaan van één inkomen                                                                                                                                    De Belastingdienst/Toeslagen zal voortaan één inkomen voor alle aangevraagde toeslagen gebruiken. In de 2e of 3e week van mei zullen ruim 6 miljoen huishoudens een brief krijgen waarin staat dat de Belastingdienst/Toeslagen één inkomen van de aanvrager en één inkomen van diens eventuele toeslagpartner gaan gebruiken om een nieuw jaarbedrag voor al de aangevraagde toeslagen te berekenen. Op korte termijn zal er een beschikking waarin wordt genoemd van welke inkomen de Belastingdienst/Toeslagen vanuit zal gaan. Het is dan aan de aanvrager deze beschikking op juistheid te controleren en eventuele wijzigingen middels het ‘formulier Toetsingsinkomen 2010 wijzigen’ door te geven.

Toeslagschuld of toeslagvordering
Voordat nader op de reikwijdte van de mogelijkheid tot verrekening van toeslagen kan worden ingegaan, dient als eerste te worden omschreven wat nu een toeslagschuld en een toeslagvordering is. Een toeslagschuld is een bedrag dat de Belastingdienst/Toeslagen terugvordert van de burger als blijkt dat hij of zij teveel of onterecht heeft ontvangen. Een toeslagvordering is een tegemoetkoming of voorschot welke de burger heeft aangevraagd en vordert van de Belastingdienst/Toeslagen.

Wel of niet verrekenen
Op grond van artikel 30 van de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen (Awir) heeft de Belastingdienst/Toeslagen in twee situaties de mogelijkheid om te kunnen verrekenen.
Zij mag een toeslagschuld met toeslagvordering verrekenen en met een belastingteruggave verrekenen. In de tweede situatie kan bijvoorbeeld worden gedacht aan een teruggave inkomstenbelasting (IB), premie volksverzekeringen of heffingsrente. Het is van belang om te weten dat een toeslagschuld niet mag worden verrekend met een belastingschuld. Voorts is de Belastingdienst/Toeslagen bevoegd om zowel toeslagen uit te betalen dan wel terug te vorderen. Zij is vervolgens bevoegd binnen toeslagen tot verrekening over te gaan en hiervan een beschikking af te geven. Indien de Belastingdienst/Toeslagen uitstel van betaling heeft verleend mag er (in beginsel) niet worden verrekend. Dit geldt eveneens in een situatie waarbij er sprake is van een minnelijke schuldregeling, wettelijke schuldsaneringsregeling of faillissement.

Debiteurgericht terugbetalen
Op grond van artikel 28 Awir kan de Belastingdienst/Toeslagen een terugvorderingsbeschiking opleggen waarbij zij, ongeacht het jaar en ongeacht het soort toeslag, mag verrekenen met een uit te betalen belastingteruggave of  toeslag.
Indien er sprake is van een toeslagschuld zal er op grond van artikel 7 Uitv.reg. Awir, artikel 79.8 Leidraad Invordering 2008 en par. 4.23.2 Instructie Invordering en Belastingdeurwaarders uitstel automatisch een ‘debiteurgerichte’ betalingsregeling worden aangeboden. De standaardbetalingsregeling betreft terugbetaling met € 20,00 per maand.
Bij laatstgenoemde regeling zal de Belastingdienst/Toeslagen overgaan tot verrekening met maandelijkse voorschotten toeslagen en éénmalige belastingteruggaven.
Indien betaling van toeslagschuld middels voornoemde betalingsregeling niet binnen 24 maanden kan geschieden, wordt navolgens op grond van de reeds bestaande betalingscapaciteit opnieuw een ‘betalingsregeling-op-maat’ getroffen, welke indien noodzakelijk opnieuw na 12 maanden zal worden vastgesteld.

Beslag op toeslag
Op grond van artikel 45 Awir is beslag op toeslag in principe niet toegestaan. In het licht van van artikel 6:130 BW is beslag wel toegestaan indien kan worden gesproken van eenzelfde rechtsverhouding. In geval van een betalingsachterstand in de huur, kan de woningbouwvereniging beslag leggen op de huurtoeslag. Op dezelfde wijze kunnen de zorgverzekeraar en het kinderdagopvangcenrum in geval van betalingsachterstanden respectievelijk beslag leggen op de huur- en kinderopvangtoeslag.
In voornoemde voorbeelden dient de verschuldigde betalingsverplichting oorzaak te zijn voor de tegemoetkoming [lees: toeslag]. De Belastingdienst/Toeslagen kan overigens op alle toeslagen beslag leggen. De Belastingdienst kan dit niet.Verrekening van toeslagen waar reeds beslag op ligt is slechts in twee situaties mogelijk.Verrekening is mogelijk binnen dezelfde rechtsverhouding waarbij de prestatie in verband kan worden gebracht met de toeslagschuld. Tevens is verrekening mogelijk binnen een ongelijke rechtsverhouding, doch uitsluitend in het geval dat de toeslagschuld is ontstaan en opeisbaar is geworden vóór de datum waarop beslag werd gelegd.

Tot slot
De Belastingdienst/Toeslagen is er in geslaagd de burger via internet (http://www.toeslagen.nl/) of telefonisch (0800-0543) op een inzichtelijke wijze te bedienen van informatie die hij of zij nodig heeft voor de aanvraag of terugbetaling van toeslagen. Voor zolang er geen sprake is van (structurele) betalingsachterstanden of schuldproblematiek aan de zijde van de burger, werkt de uitvoering van het systeem naar behoren. Echter, wanneer er daadwerklijk sprake blijkt van insolventie, dan kan dit artikel voor de schuldenaar en diens schuldhulpverlener (of bewindvoerder) hopelijk houvast bieden.