Het lijkt aannemelijk dat de kredietcrisis een positief gegeven is voor elke organisatie die zich met schuldhulpverlening bezighoudt. Banken staan op de rand van de afgrond en ontvangen miljarden van de overheid om de crisis te doorstaan. Spaartegoeden blijken in een groot zwart gat te zijn verdwenen en weer moet de Minister van Financiën een greep in de kas doen om gedupeerden tegemoet te komen. Aandelenkoersen kelderen tot historisch dieptepunt, beleggers zien hun vermogen in rook opgaan. Dit kan toch niet anders dan positieve gevolgen hebben voor de schuldhulpverlening? Maar wat zijn de gevolgen van deze crisis voor de schuldhulpverlening? Mogen wij inderdaad rekenen op een grote toestroom in de nabije toekomst? Zijn schuldhulpverleners echt blij met deze ontwikkelingen?

Blij met de kredietcrisis
Al is het zijn broodwinning, toch ziet een schuldhulpverlener niet graag iemand in de financiële problemen raken. Schuldhulpverleners doen er alles aan om mensen uit de financiële problemen te helpen en te houden. Ten diepste vinden wij het gewenst dat onze dienstverlening ooit overbodig wordt. Juist daarom wordt er tegenwoordig veel ondernomen op het gebied van preventie en educatie. Modus Vivendi levert hier een bijdrage aan door het aanbieden van preventiecursussen op middelbare scholen. Interessant in dit verband is het artikel “Telefonica in Rosso” in de nieuwsbrief van april 2008 [link]. Ook zijn wij voortdurend in gesprek met de politiek om dit onderwerp op de politieke agenda te zetten en te houden. Een mooi voorbeeld hiervan is het werkbezoek van mevr. Ortega, waarover in de nieuwsbrief van september 2008 is geschreven.
Wij zijn dus niet blij met de huidige ontwikkelingen op de financiële markten. Wij zien met lede ogen aan dat een groeiend aantal mensen financieel in de problemen komt. Daarom zetten wij ons met hernieuwde energie in om schuldenproblematiek in het groot en in het klein op te lossen en te voorkomen.

Gevolgen niet direct merkbaar
De ontwikkelingen op de financiële markten volgden elkaar de afgelopen tijd snel op. Uit de berichtgeving komt het beeld naar voren dat we met elkaar in een soort stroomversnelling terecht zijn gekomen. Toch is dit in de schuldhulpverlening vooralsnog niet merkbaar in een sterke toename van aanmeldingen. De verwachting is ook niet dat de kredietcrisis direct tot gevolg heeft dat het aantal mensen in problematische schulden explosief zal stijgen. Belangrijke reden hiervoor is dat het momenteel met name spaarders en beleggers zijn die de kwalijke gevolgen van de kredietcrisis ondervinden. Dit zijn niet bij uitstek mensen die snel in de problematische schulden komen.

Omslag heeft al eerder plaatsgevonden
Veel vatbaarder voor problematische schulden zijn mensen die veel geleend hebben en dan met name bij wie het gaat om leningen voor consumptieve doeleinden. Voor hen heeft al veel eerder een belangrijke omslag plaatsgevonden. Tot ongeveer 2004 ontwikkelde de rente zich zodanig dat lenen steeds goedkoper werd. Vanwege het steeds goedkopere lenen, konden mensen ook steeds grotere bedragen lenen. Niet zelden leidde dit tot een patroon waarbij met enige regelmaat alle leningen werden overgesloten en mensen verder in het rood gingen zonder de noodzaak te zien het bestedingspatroon aan te passen. Vanaf 2004 is er sprake van een geleidelijke rentestijging en is er daarom een einde gekomen aan het steeds goedkoper lenen. Sindsdien is er een toename van het aantal aanmeldingen merkbaar in schuldhulpverlening. Mensen die tegen de grenzen van hun krediet aanliepen, konden niet meer goedkoper oversluiten en moesten noodgedwongen wel het bestedingspatroon aanpassen. In veel gevallen lukte dit niet en kwamen ze in een problematische schuldensituatie terecht.

Gevolgen op lange duur
Natuurlijk zullen ook de huidige ontwikkelingen gevolgen hebben voor de praktijk van schuldhulpverlening. Wanneer economische groei uitblijft en we in een recessie terecht komen, heeft dit gevolgen voor de werkgelegenheid en de loonontwikkeling. Dit zal voor veel mensen die al in een financieel ongezonde situatie verkeren de kans vergroten dat hun (schulden)situatie problematisch wordt en schuldhulpverlening aangevraagd moet worden.
Positieve gevolgen zijn merkbaar in de zin dat banken zuiniger worden op hun geld. Nu al zijn banken gestopt met het verstrekken van leningen aan mensen met een BKR-notering, terwijl dit enkele maanden geleden nog aan de orde van de dag was.
Op lange duur verwachten wij met name hiervan positieve gevolgen. Banken worden keihard geconfronteerd met de gevolgen van overkreditering – een probleem dat ze zelf veroorzaakt hebben. Wij hopen dat ze zich hierdoor bewust worden van hun maatschappelijke verantwoordelijkheid en het beleid aanpassen op het terrein van kredietverstrekking. De huidige crisis onderstreept het belang van strenger toetsen en het vergroten van veiligheidsmarges door banken. Wanneer ze deze uitdaging aangaan, kunnen ze een geweldige bijdrage leveren aan het terugdringen van problematische schulden en is hopelijk op lange termijn een afname merkbaar van het aantal mensen dat gebruik moet maken van onze dienstverlening. Wij hopen dat de huidige crisis op deze wijze kan aanzetten tot een positieve ontwikkeling.