Inleiding

'De wereldwijde financiële en economische crisis heeft ook Nederland hard geraakt. De snelheid waarmee de gebeurtenissen zich in het achter ons liggende jaar hebben voltrokken, was uitzonderlijk. Mensen verliezen hun baan, het aantal faillissementen neemt snel toe, jarenlang opgebouwde vermogens slinken en de overheidsfinanciën vertonen onvermijdelijk grote tekorten. De gevolgen zullen nog lang gevoeld worden.' Zo begint de Troonrede van Prinsjesdag 2009. Het kan natuurlijk niet bij een dergelijke constatering blijven. In dit artikel zal daarom besproken worden wat het kabinet daadwerkelijk voor maatregelen neemt om de de nood van schuldenaren in deze crisistijd te lenigen en welke middelen worden uitgetrokken voor deze maatregelen.

Onderzoek Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Uit een persbericht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid ('Economische crisis verandert gedrag van roodstaanders', nr. 09/41, 25 mei 2009) blijkt dat ongeveer de helft van de mensen, die rood staan, door de economische crisis nu voorzichtiger is geworden met het aangaan van nieuwe schulden en nu vooral probeert leningen af te lossen. In het algemeen is de Nederlander behoedzamer geworden wat betreft het uitgavengedrag. Verder blijkt uit een onderzoek van Maurice de Hond, dat is uitgevoerd in opdracht van het ministerie van SZW, dat een derde van de Nederlandse huishoudens voorzichtiger is bij het doen van grote uitgaven en dat een kleiner gedeelte (een kwart) dat ook doet bij de dagelijkse boodschappen. Mensen met schulden leven anno 2009 bewust op kleinere voet dan voorheen en hebben meer oog voor de persoonlijke risico's ten gevolge van deze crisis.

Actieplan schulden

Om schuldenaren concreet te kunnen helpen, is door het kabinet een bedrag uitgetrokken van 130 miljoen euro, uitgesmeerd over de jaren 2009, 2010 en 2011. Dit blijkt uit het 'Actieplan Schulden', dat is opgesteld onder verantwoordelijkheid van staatssecretaris Jette Klijnsma. Het zwaartepunt van de verdeling van de middelen voor de schuldhulpverlening is daarbij gelegd in 2010 en 2011. Het een en ander blijkt uit een overzicht dat is opgenomen in het 'Actieplan Schulden':

Maatregelen schuldhulpverlening

Hoe geeft het kabinet vorm aan het voorkomen en oplossen van problematische schuldensituaties in deze economische crisis? In het 'Actieplan schulden' zijn door het kabinet een aantal concrete maatregelen geformuleerd in het kader van schuldhulpverlening.

a.  Voorlichting en preventie
In de eerste plaats moet er aandacht zijn voor goede voorlichting in het kader van preventie om te voorkomen dat mensen überhaupt in problematische schuldensituaties terecht komen. Het is de bedoeling dat mensen met inkomstendaling vroegtijdig worden geïnformeerd over de dienstverleningen van gemeentes op het gebied van preventie, schuldhulpverlening en inkomensondersteuning. In 2009 wordt hiervoor 2,5 miljoen euro uitgetrokken en om deze maatregel te kunnen uitvoeren, worden deze middelen verstrekt aan het UWV (voor het opstellen van informatiefolders en het verstrekken van informatie via Werkpleinen en dergelijke).

b. Opvang van het extra beroep op schuldhulpverlening
Omdat er als gevolg van de economische crisis een toeloop is te verwachten naar schuldhulpverlening, heeft het kabinet incidenteel (slechts over 2009, 2010 en 2011) een bedrag van 110 miljoen euro uitgetrokken om deze toeloop te kunnen opvangen. Omdat schuldhulpverlening al door gemeentes wordt uitgevoerd, worden de gelden hiervoor dan ook beschikbaar gesteld aan de gemeentes. Het kabinet heeft daarbij als doel dat de schuldhulpverlening breed toegankelijk wordt, dat de wachttijden maximaal vier weken bedragen en dat de doorlooptijden beperkt worden.

c. Verbeteren van de effectiviteit van schuldhulpverlening
Om ook de kwaliteit van het proces van schuldhulpverlening te kunnen waarborgen, trekt het kabinet een bedrag van 15 miljoen euro over drie jaren uit; deze middelen worden aan de gemeentes verstrekt. Deze maatregel loopt vooruit op het inwerkingtreding van het wetsvoorstel 'wettelijk kader minnelijke schuldhulpverlening' en het ondersteunen van de gemeentes bij het implementeren van dit wetsvoorstel. Dit wetsvoorstel leidt echter ook tot aanpassing van onder andere werkprocessen, waarbij de gemeentes zullen worden ondersteund door een externe partij. Het kabinet wil hiermee realiseren dat er een kwalitatief goed aanbod van schuldhulpverlening wordt gecreëerd.

Blijf Positief Campagne

Om bewustwording ten aanzien van het eigen financiële gedrag van mensen te realiseren, heeft het kabinet in samenwerking met het Nibud de campagne 'Blijf Positief' gestart, waarbij gebruikt wordt gemaakt van een website (www.blijfpositief.nl), televisie- en radiospots en banners. Op de website zijn tips te vinden over hoe een overzicht gemaakt kan worden van de inkomsten en uitgaven, hoe de verschillende hulpinstanties te vinden zijn en verder worden er tips gegeven over hoe schulden zijn te voorkomen. Daarnaast wordt gewezen op de mogelijkheden om toeslagen en dergelijke bij de overheid aan te vragen. Ook is er een forum om met andere mensen over geldzaken te discussiëren om zo meer geld te besparen.

Tot slot

In de Troonrede van 2009 heeft het kabinet zijn zorgen uitgesproken over de gevolgen van de economische crisis. De toenemende schuldenproblematiek heeft er daarom toe geleid dat het kabinet 130 miljoen euro heeft uitgetrokken over 2009, 2010 en 2011 om deze problematiek aan te pakken door mensen preventief voor te lichten, maar ook om mensen zo goed mogelijk te ondersteunen als ze toch te maken krijgen met schulden. Verder heeft het kabinet als doel om de gemeentelijke schuldhulpverlening te verbeteren. Ik ben erg benieuwd in hoeverre deze doelen van het kabinet in 2012 blijken te zijn gehaald en of de financiële middelen ter verwezelijking van deze doelen ook daadwerkelijk tot het gewenste resultaat hebben geleid.